Aanbrengen reliëf op lichte zavel effectiefOpdrachtgevers
Provincie Flevoland, waterschap Hunze en Aa's, waterschap Noorderzijlvest, waterschap Rivierenland, Tree Centre Opheusden, en STOWA.
Adviespijler & betrokken adviseurs
Onderzoeken
Yvonne Gooijer
Richard Folkersma
Julia van Middelaar
Celine Nieboer
Martine Swinkels
Aanleiding
In verschillende gebieden worden gewasbeschermingsmiddelen normoverschrijdend aangetroffen. Gewasbeschermingsmiddelen komen onder andere via oppervlakkige afspoeling in de sloot terecht. Praktijkonderzoek in Flevoland van 2021 tot 2024 heeft inzicht gegeven in de omvang van deze route en de effectiviteit van maatregelen tegen emissie via afspoeling. Van 2023 t/m 2025 is onderzoek uitgevoerd naar praktische maatregelen tegen afspoeling in Groningen en Drenthe.
In 2025-2026 loopt een praktijkproef naar afspoeling in de laanboomteelt, waarin we oppervlakkig afspoelend water meten van containervelden en teelt in de vollegrond (klei).
Daarnaast heeft CLM, in samenwerking met Waterschap Rivierenland en Collectief Rivierenland, begin 2026 een afspoelingsproef aangelegd op grasland op kleigrond. Hier meten we de hoeveelheid en kwaliteit van afspoelend water van kruidenrijk en regulier grasland, om een beeld te krijgen van verschillende ANLB-maatregelen en bemesting op de waterkwaliteit.
Impactdomeinen
Water
Bodem
Het onderzoek naar afspoeling heeft in de eerste plaats te maken met de domeinen Bodem en Water. Om oppervlakkige afspoeling te voorkomen, is de bodem de basis. De bodem moet goed in orde zijn. Maar ook bij een goede bodemkwaliteit kan water met gewasbeschermingsmiddelen en nutriënten afspoelen. Deze stoffen komen in het oppervlaktewater terecht, wat schadelijk is voor het waterleven. Door meer water in de bodem te laten infiltreren, kan dit deels voorkomen worden.
Oplossing
Uit onderzoek uitgevoerd in 2021 en 2022 bleek het creëren van reliëf in de bodem de afspoeling te verminderen. Bij grote buien zorgde het reliëf voor 75% minder afspoeling. Door een bewerking met een woeltand wordt de grond opengetrokken, en kan er meer water infiltreren. Ook het gebruik van infiltratiegreppels en bufferstroken (of een combinatie daarvan) kan de afspoeling verminderen. De effectiviteit van de diverse maatregelen is sterk afhankelijk van het bodemtype.
Samenwerkingspartners
Het onderzoek in Flevoland, Groningen en Drenthe werd uitgevoerd in samenwerking met Delphy. Het onderzoek in de Betuwe wordt uitgevoerd in samenwerking met Collectief Rivierenland.
PR & sociale media
Naast een rapportage van het onderzoek in Flevoland is een aantal factsheets met praktische maatregelen gemaakt. Ook is een artikel in Boerderij geplaatst. De rapportages van de onderzoeken in Groningen en Drenthe komen binnenkort beschikbaar.