Duurzame landbouw -
Gezond voedsel - Vitaal platteland

CLM is een onafhankelijk kennis- en adviesbureau op het gebied van
landbouw, voedsel, natuur en milieu.

Nieuwsbericht

2 september 2018

Persbericht: Mogelijk illegaal gebruik van bestrijdingsmiddelen door particulieren bij buxusmotbestrijding


In pimpel- en koolmezen, verzameld in stedelijk gebied waar buxusmotten zijn bestreden, zijn 14 verschillende pesticiden gevonden, blijkt uit verkennend onderzoek van CLM Onderzoek en Advies. De onderzoekers vonden in dood gevonden jonge mezen negen middelen tegen insecten, drie tegen schimmels en een biocide en een hulpstof 1). Geen van deze middelen is voor particulieren toegelaten. Dit wijst op mogelijk illegaal gebruik.

Buxusmotbestrijding
De aanleiding voor het onderzoek was de vondst van dode jonge mezen in wijken waar de rupsen van de gevreesde buxusmot bestreden worden. Dode jonge mezen zijn in vijf steden in Noord-Brabant, Gelderland en Zuid-Holland verzameld via een oproep van het programma Vroege Vogels. Als referentie zijn vijf dode jonge koolmezen verzameld uit een bosgebied bij Arnhem, waar geen buxusmotbestrijding heeft plaatsgevonden. In het stedelijk gebied zijn 11 pesticiden gevonden (waarvan 8 insecticiden), terwijl in het bosgebied slechts vier stoffen zijn gevonden (waarvan één insecticide). Dit wijst erop dat in stedelijk gebied bestrijding tegen insecten heeft plaatsgevonden.

 

Prooien. Foto: Kees van Oers Pimpelmezen. Foto: Theo van Lent

 

Verboden middelen
Alle pesticiden die zijn gevonden in jonge dode mezen zijn niet toegelaten voor particulieren om tegen buxusmot te gebruiken. Hoveniers en gemeentelijke groenbeheerders mogen deze stoffen ook niet gebruiken. Agrariërs mogen een deel van die stoffen wel gebruiken, maar omdat mezen een heel beperkt gebied hebben waar ze voedsel zoeken als ze jongen hebben (circa 3.000 m2) en de monsters uit de stad komen, is het onwaarschijnlijk dat deze stoffen uit de landbouw komen. Daarom is het meest waarschijnlijk dat particulieren illegaal middelen gebruiken tegen insecten, in dit geval waarschijnlijk buxusmotrupsen.

Gevaarlijk?
De onderzoekers kunnen geen uitspraak doen over de mogelijke dood van jonge mezen in relatie tot buxusmotbestrijding met (chemische) bestrijdingsmiddelen. Gevonden concentraties zijn relatief laag, maar toxiciteitstudies betreffen andere vogelsoorten en niet jonge mezen. Bovendien kunnen sommige stoffen effect hebben op de vruchtbaarheid en overleving van jongen.

Eten mezen wel buxusmotrupsen?
Buxusmotrupsen moeten wel door mezen worden gegeten, anders kunnen ze niet in de jonge mezen terecht komen. Uit voedselproeven op het Nederland Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) blijkt dat koolmezen wel degelijk buxusmotrupsen eten en dat de rupsen ook door de mezen uit takjes buxus worden gehaald.

Een kort videofragment van Kees van Oers (NIOO-KNAW) laat dit zien (klik op het filmpje voor afspelen):

Buxusmot rukt op
Oorspronkelijk komt de buxusmot uit oost Azië en deze invasieve exoot heeft zich in 2006 in Europa gevestigd. Sinds 2007 komt de buxusmot ook voor in Nederland. De buxusmot heeft meerdere generaties per jaar en door de vraat van de rupsen sterft de plant geheel af.

1) De aangetroffen pesticiden zijn insecticiden (9) namelijk chlorantraniliprole, DDT, fipronil, imidacloprid, indoxacarb, permethrin, spinosad, spiromesifen en thiamethoxam; twee gevonden insecticiden betreft neonicotinoïden (imidacloprid en thiamethoxam). Daarnaast zijn drie fungiciden (azoxystrobin, fluopyram en propiconazole), een biocide (DEET) en een synergistische hulpstof (piperonylbutoxide). Tevens is een stimulantia, cafeïne, aangetroffen.

Monsters van de mezen in stedelijk gebied (5) betreffen dood gevonden jongen, en zijn verzameld in Reijen (Noord-Brabant), Ede, Arnhem (Gelderland), Delft en Den Haag (Zuid-Holland). De referentiemonsters (5) zijn uit een bosgebied nabij Arnhem.

Meer info:

Foto medewerker:AdriaanGuldemond
Adviseur
0345 470 721 info icon

 

 

 

 

 

Het verkennende onderzoek is gefinancierd door Triodos Foundation en CLM.


NIOO-KNAW heeft de voedselproeven uitgevoerd.

​>> Download het rapport

>> Beluister de toelichting van Adriaan Guldemond bij Vroege Vogels Radio

<< Terug