Duurzame landbouw -
Gezond voedsel - Vitaal platteland

CLM is een onafhankelijk kennis- en adviesbureau op het gebied van
landbouw, voedsel, natuur en milieu.

Nieuwsbericht

23 oktober 2017

Beter inzicht gebruik gewasbeschermingsmiddelen noodzakelijk


Voor kennis over lokale milieu-effecten en beleid

Gegevens over gebruik van gewasbeschermingsmiddelen zijn niet beschikbaar. Daardoor kunnen lokale effecten op insecten of honingbijen niet worden vastgesteld. Dat blijkt uit onderzoek van CLM en  Nederlands Centrum Bijenonderzoek. 
Het centraal vastleggen van de - nu al voor agrariërs verplichte - registratie van het middelengebruik  zou veel meer inzicht geven. Zo kan beleid voor waterkwaliteit en middelengebruik ook beter worden onderbouwd.

CLM en het Nederlands Centrum Bijenonderzoek onderzochten de relatie tussen bijensterfte en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in gewassen rond imkerijen.  Daarvoor hebben de onderzoekers een schatting van het middelengebruik gemaakt. Deze schatting bleek echter niet nauwkeurig genoeg om conclusies te trekken.
 
Gegevens zijn er – maar niet openbaar
Agrariërs zijn nu al verplicht om hun middelengebruik te registreren. Ze moeten bijhouden  hoeveel middel/ha ze op ieder perceel gebruiken. Die gegevens moeten ze bij controles kunnen overleggen. Sommigen houden het in een boekje bij, anderen voeren het in een teeltregistratiesysteem in. Centrale registratie is er echter niet. Dat is een gemis. De onderzoekers stellen voor dat deze gegevens, die toch al moeten worden vastgelegd, in de Gecombineerde Opgave  (de CBS mei-telling), worden opgenomen.
 
Waarom vastleggen?
Aan het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen zitten risico’s: stoffen kunnen uitspoelen naar het oppervlakte- en grondwater, kunnen door drift buiten de percelen belanden en kunnen daardoor onbedoeld effecten hebben op niet-doelwit organismen. Bij de evaluatie van het beleid voor gewasbescherming, waterkwaliteit en biodiversiteit, is het van belang dat er gegevens zijn van regionaal middelengebruik, liefst op perceelsniveau. Dan kan veel beter worden vastgesteld wat het effect is van ingezet beleid én kunnen relaties worden gelegd tussen middelengebruik en veranderingen in biodiversiteit. Dit betekent niet dat de gegevens openbaar zijn, wel dat ze beschikbaar zijn voor beleidsevaluatie en onderzoek.
 
Beter beleid met beter inzicht
Gegevens van middelengebruik op perceels-/gebiedsniveau zijn belangrijk. Zo kunnen verbanden worden gelegd: het recente onderzoek1) naar de afname van insecten kan een relatie hebben met gewasbescherming. En zo kan de relatie verduidelijkt worden tussen wintersterfte van bijenvolken en het bespuiten van gewassen in het gebied rond een imkerij.
Verbeteren van waterkwaliteit is in het Regeerakkoord een prioriteit; een meer regionale aanpak wordt daarin ook genoemd. Juist dan is het belangrijk om te weten waar en hoe gewasbeschermingsmiddelen in het water komen.

---------------------------------------------------------------------------------------

 1)  Hallmann CA, Sorg M, Jongejans E, Siepel H, Hofland N, Schwan H, et al. (2017) More than 75 percent decline over 27 years in total flying insect biomass in protected areas. PLoS ONE 12 (10): e0185809. https://doi.org/10.1371/journal. pone.0185809

Meer info
De studie staat beschreven in het rapport "Gewasbeschermingsmiddelen en bijen: (on)mogelijkheden van analyse middelengebruik en wintersterfte" en is opgesteld door CLM Onderzoek en Advies en Nederlands Centrum Bijenonderzoek.
De studie is gefinancierd door Triodos Foundation en Provincie Noord-Brabant.

<< Terug