Duurzame landbouw -
Gezond voedsel - Vitaal platteland

CLM is een onafhankelijk kennis- en adviesbureau op het gebied van
landbouw, voedsel, natuur en milieu.

Innovaties-kwadraat

Bedrijven in samenwerking met telers, voor minder emissies van gewasbeschermingsmiddelen en nutrënten

Innovaties in het Kwadraat logoZeven innovatieve bedrijven startten eind 2009, onder leiding van CLM, het KRW-project "Innovaties in het Kwadraat". Samen ontwikkelden zij een teeltsysteem voor peer, prei en aardbei. Het project combineert op een slimme manier innovatieve producten en technieken. Telers verminderen zo emissies van gewasbeschermingsmiddelen en nutriënten naar het water flink. En leveren een kwalitatief goed product.

Project Innovaties in het kwadraat in schemaDeelnemende bedrijven met hun bijdragen:

  • Koppert Biological
    Met verschillende natuurlijke (gewasbeschermings-) middelen. Zoals Trianum, Enzicur, Mycotal, Savona, Boniprotect, Biofeed Vast en Biofeed Quality.
  • PRI BV
    Met sensorgestuurde spuittechniek voor de toediening van gewasbeschermingsmiddelen en nutriënten (Canopy Density Spraying).
  • DLV Plant BV
    Met de producten:
    - Bodemschat voor bodemverbetering
    - Aaltjeswijzer voor herkenning en beheersing van aaltjes
    - Plantsapmeting voor de bepaling van nutriëntentekorten
  • Clean Light
    Met de curatieve bestrijding van exogene schimmels met behulp van UV-belichting.
  • Kusters BV
    Met het middel kalkmelk ter bestrijding van vruchtboomkanker.
    En Isomate voor de bestrijding van fruitmot.
  • Grenzeloos VOF
    Met de Kvik-up techniek voor mechanische wortelonkruidbestrijding.
  • Aptiva S.A.R.L.
    Met de zuiveringstechniek voor chemische reststromen.
Kaart telers innovaties in het kwadraat

Deelnemende telers

Veertien telers van peer, prei en aardbei in Brabant, Gelderland en Utrecht.

Toon grote kaart van de telers (opent in nieuw scherm).
Of klik op de kaart.

Geïntegreerde gewasbescherming

Bij de toepassing van de innovatieve technieken werd gewerkt volgens de stappen van geïntegreerde gewasbescherming:

  1. Starten met goed waarnemen van de ziekte of plaag met nieuwe analysetechnieken.
  2. Toepassen van preventie tegen ziekten en plagen door te werken aan optimale conditie van bodem en gewas.
  3. Waar mogelijk inzetten van niet-chemische bestrijding van onkruid, ziekten en plagen.
  4. Chemisch ingrijpen indien nodig, met innovatieve spuittechniek met sterk verminderde input en emissie.
  5. Zuiveren van waterreststromen die toch vervuild zijn geraakt, voordat lozing plaatsvindt.

Spandoek project innovaties in het kwadraatBelangrijke vragen

  • Hoe geven de innovaties in combinatie een maximaal effect?
  • In hoeverre realiseren de innovaties samen de beoogde waterkwaliteit?
  • En net zo belangrijk: levert dat ook een kwalitatief goed product en besparingen op voor de telers?
  • Hoe kunnen de innovaties effectiever in de markt worden gezet?

Resultaten

Het project Innovaties in 't Kwadraat is in november 2012 geëindigd met een gezamenlijke terugblik op het teeltseizoen door telers, adviseurs en innovatie-bedrijven. Nadat in 2011 alle innovatieve technieken in de peer, prei en aardbei zijn toegepast, lag in 2012 de nadruk op de integratie in teeltsystemen. De toepassing van de meeste innovaties is naar tevredenheid verlopen. De volledige rapportage staat vanaf december 2012 op deze site. Hieronder enkele voorbeelden.

Resultaten aardbei

Aardbeienteelt Innovaties in het Kwadraat

De inzet van Trianum en BioFeed Quality heeft bij aardbeitelers het gebruik van Paraat (dimethomorf) in de proefpercelen (deels) overbodig gemaakt. Het percentage hoeveelheid middel dat door het niet inzetten van Paraat is bespaard, is 4 tot 11% van het totaal middelgebruik.

De CDS spuit kan afhankelijk van het gewasstadium (mate van bladmassa) in de aardbeienteelt gemiddeld zo'n 50% middel besparen. Bij een klein gewas met weinig bladmassa is dit 70-75% en in een volgroeid gewas is dit nog 40-45%.

In 2012 is ervaring opgedaan met de inzet van UV-licht.  De resultaten zijn positief. Het combineren van de CDS spuit en de UV-techniek laat in aardbei substantiële reducties in gebruik

van gewasbeschermingsmiddelen zien (> 50%). Dit gecombineerd met een weerbaardere bodem en dito plant, door de inzet van de andere innovaties, is een basis voor een meer blijvende bestendige en duurzame teeltsituatie.

Resultaten peer

ConferenceperenEnkele telers hebben met de combinatie van Surround, Isomate en Savona meer evenwicht gekregen in de fruittuin. De inzet van Vertimec kon daardoor achterwege blijven, waardoor van nature aanwezige nuttige organismen zich beter kunnen vestigen in de boomgaard. Het verkrijgen en bewaren van een natuurlijk evenwicht is bij een blijvende teelt als peer extra belangrijk. De inzet van Boniprotect heeft ook geleid tot reductie in middelgebruik. Door het volgen van een ander afspuitschema is een bespuiting met een fungicide vervallen. De fruitkwaliteit bij de oogst en in de bewaring is daarbij vergelijkbaar gebleven met een gangbaar spuitschema. Naast een ecologisch voordeel, heeft dit ook voordelen in relatie tot het residuvraagstuk. De chemische middelen die dan nog toegepast moeten worden, worden efficiënt en alleen daar waar nodig toegediend (de boom zelf), met behulp van de CDS spuit.

Resultaten prei

Prei geoogstPlantsapmetingen werden ingezet om de nutriëntenemissies te beperken. Inzet van de UV-machine in de prei heeft geleid tot een reductie van 45% in totaal middelgebruik.  Er zijn bruto 5 bespuitingen met 3 verschillende fungiciden uitgespaard. Doordat in de proef 1 maal aanvullend met een fungicide is gespoten, is het netto vermeden aantal bespuitingen 4 geweest.  Dit is een reductie van 75% in het aantal fungiciden bespuitingen. Naast de goede werking is ook de werkbaarheid (capaciteit) fors toegenomen. Ook de inzet van de CDS spuit heeft bij de preiteelt tot besparingen geleid. En de inzet van een breed pakket aan Koppert producten heeft geleid tot een reductie in de totale stikstofgift van 13 kg of 5%, waarbij de verwachting is dat dit méér kan worden.

UV-licht in preiKwadraat?

Het project was gericht op een praktijktoets van een systeembenadering. Een systeem waarin verschillende innovaties met elkaar synergie geven: een effect 'in het kwadraat'. In hoeverre kunnen hier conclusies worden getrokken?

  • Twee jaar bleek te kort om vergaande conclusies te trekken over kwantificeerbare effecten van innovaties op elkaar. Wél kan worden geconcludeerd dat de innovaties 'bij elkaar passen', bijvoorbeeld het gebruik van relatief kostbare biologische middelen beperken door de inzet van een zuinige CDS-spuit. Of door het gebruik van Bodemschat de inzet van het relatief kostbare Trianum veel gerichter te kunnen doen.
  • Bovendien, bevestigden de telers dat de stapeling van dit type innovaties in een teeltsysteem leidt tot een mentale omslag bij de teler. Met name de 5-stappen benadering, waarin elk van die innovaties een plaats heeft.

Kosten en baten van de innovaties

CDS-spuitIn het project zijn ook de kosten en baten voor telers van invoering van de innovaties uit het kwadraatsysteem meegenomen, uitgaande van de toepassingen in 2012. Ook is een beoordeling gedaan, door innovatoren, telers en teeltbegeleiders.

Met de beschikbare registraties zijn voorlopige schattingen gemaakt van de reductie in milieubelasting. Ook de terugverdientijd van de verschillende innovaties is bepaald.

Door de toepassing van bepaalde innovaties sterker te koppelen aan waarschuwingssystemen kunnen de kosten omlaag worden gebracht. Bijvoorbeeld bij UV in de aardbeienteelt en Isomate/MadexPlus in de perenteelt. De begeleiding van de innovaties vond plaats door de producenten van de betreffende innovaties. De reguliere begeleiding van de telers bij de toepassing van het afgesproken draaiboek vond plaats door drie adviseurs van DLV-Plant. Zij bezochten periodiek de telers.

Communicatie

Rond het project is ook naar buiten veel gecommuniceerd: met name via de vakbladen en op demonstratiedagen. Vaak ging de aandacht sterk uit naar één van de deelnemende technieken, zoals de CDS-spuit. Door CLM is dan steeds het bredere kader van 'Innovaties in het Kwadraat' onderstreept.

Filmpjes

Een impressiefilmpje van het project staat op www.youtube.com/watch?v=ddoo5RGNkN0

In 2012 zijn bovendien 3 korte films geproduceerd over de 'Innovaties in het Kwadraat'-aanpak in peer, prei en aardbei. Deze films worden vanaf november 2012 gebruikt voor de communicatie naar alle peren-, prei- en aardbeientelers in het land.


Alle filmpjes staan ook op YouTube.com, zoek met "Innovaties in het Kwadraat".

CLM leidde het project, met ondersteuning van:

  • de waterschappen Rivierenland, Brabantse Delta en De Dommel
  • het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden
  • provincie Noord-Brabant
  • ZLTO
  • NFO
  • Agentschap.nl

Meer informatie

  • CLM:
    - Peter Leendertse, 0345 470 751,
    - Eric Hees, 0345 470 737,
  • Of lees het persbericht over het projectresultaat (pdf)
  • Of lees de uitgebreide eindrapportage(pdf, 4 mb)