Duurzame landbouw -
Gezond voedsel - Vitaal platteland

CLM is een onafhankelijk kennis- en adviesbureau op het gebied van
landbouw, voedsel, natuur en milieu.

Publicaties 2014

Publicatie bestellen?
Mail .

Nu beschikbaar

 

Rapport: Integrale telling Zomerganzen Zuid-Holland 2014

Auteurs: Anneloes VisserDirk Keuper

December 2014

Provincie Zuid-Holland heeft net als voorgaande jaren, vanaf 2009, CLM in 2014 gevraagd een integrale telling van zomerganzen te organiseren voor de hele provincie. Dit rapport beschrijft de aanpak en resultaten en doet aanbevelingen.

Lees of download het rapport Integrale telling Zomerganzen Zuid-Holland 2014, Resultaten en aanbevelingen (pdf)





Flyer: Boer zoekt Vleermuis

CLM Flyer PNW Boer zoekt vleermuisAuteurs: Joost Lommen en Adriaan Guldemond (CLM) en

Marcel Schillemans (Bureau van de Zoogdiervereniging)

December 2014

Vijf Brabantse agrariërs hebben in 2013 en 2014 de aanwezigheid van vleermuizen op hun bedrijven gestimuleerd. Vleermuizen vangen duizenden insecten per nacht en dat biedt voordelen:

  • vee heeft minder last van vliegen
  • kleinere kans op het verspreiden van ziektes onder het vee
  • minder aantasting van gewassen door insecten

Door de aanwezigheid van vleermuizen kan een teler mogelijk een chemische gewasbespuiting overslaan, of kan een veehouder een chemische stalbehandeling overslaan.
In de flyer staan de resultaten van het tweejarige praktijknetwerk.

Lees of download de flyer Boer zoekt vleermuis (pdf)


Rapport: Bedrijfsontwikkeling en de grenzen van het bouwblok

CLM Rapport 868, Bedrijfsontwikkeling en de grenzen van het bouwblokAuteurs: Frits van der Schans en Lien Terryn

December 2014

Provincie Noord-Holland heeft een provinciale ruimtelijke verordening met maximale groottes voor bouwpercelen van agrarische bedrijven. Deze maximale grootte is 1,5 en 2,0 ha per bedrijf in gebieden met gecombineerde respectievelijk grootschalige landbouw. Uit dit onderzoek blijkt dat de ambities van de meeste agrarisch ondernemers passen binnen het huidige ruimtelijke kader. Zeker omdat in specifieke situaties Gedeputeerde Staten kunnen afwijken van de maximale groottes. 

Lees en/of download het rapport: Bedrijfsontwikkeling en de grenzen van het bouwblok (pdf)



Rapport: Melkveehouderij Lelystad

CLM Rapport 872, Melkveehouderij LelystadAuteurs: Frits van der Schans en Lien Terryn

December 2014

Bij gemeente Lelystad zijn aanvragen gedaan voor omgevingsvergunningen voor zeer grote melkveebedrijven. De gemeente wilde weten of de gebruiksruimte voor dierlijke mest in gemeente Lelystad toereikend is om de extra geproduceerde dierlijke mest te kunnen gebruiken. In 2012 is er een aanzienlijke aanvoer van dierlijke mest van buiten de gemeente en melkveebedrijven hebben nog (veel) ruimte binnen de huidige bouwblokken. Als bestaande melkveebedrijven binnen het huidige bouwblok uitbreiden, wordt iets meer dierlijke mest geproduceerd dan momenteel in Lelystad wordt gebruikt. Als akkerbouwers bereid zijn om (iets) meer dierlijke mest te gebruiken, dan is alle extra mest te plaatsen binnen de gemeente. Als op een deel van de niet-melkveebedrijven ook melkvee wordt gehouden, dan is voor de plaatsing van dierlijke mest 3 tot 4 keer zoveel grasland (met derogatie) nodig. Dit gaat ten koste van de helft van de oppervlakte van de akkerbouw.

Lees en/of download het rapport: Melkveehouderij Lelystad (pdf)


Rapport: Opties voor een grongebonden melkveehouderij

CLM Rapport Opties grondgebonden melkveehouderijAuteurs: Carin Rougoor en Frits van der Schans

Oktober 2014

CLM heeft in opdracht van het ministerie van I&M negen opties voor de praktische invulling van een grondgebonden melkveehouderij op een rij gezet. Duurzaamheidseffecten en uitvoeringstechnische aspecten worden in beeld gebracht en de visie van personen rondom en uit de melkveehouderij t.a.v. deze opties wordt belicht.

Lees en/of download het rapport: Opties voor een grondgebonden melkveehouderij (pdf)

 


Rapport: Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij

Auteurs: Carin RougoorFrits van der Schans

Oktober 2014

CLM heeft in opdracht van Stichting Natuur & Milieu enkele varianten doorgerekend binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij (pdf)
 
Lees en/of download het rapport: Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij (pdf)
 

 


Rapport: Wit goud met behoud van schoon grondwater

Auteurs: Eric Hees, Jos Hamont (DLV Plant), Peter Leendertse 

Oktober 2014

CLM heeft, samen met DLV Plant en in opdracht van de provincie Limburg,
in een Waardenetwerk met aspergetelers onderzocht welke maatregelen kunnen worden genomen om de belasting van het grondwater door herbiciden te verminderen. Van de 18 onderzochte maatregelen is daarna bepaald welke de meest kansrijke zijn, in de zin van milieutechnisch en economisch aantrekkelijk.
 
Lees en/of download het rapport: Wit goud met behoud van schoon grondwater (pdf)

 


Rapport: Landbouwschade door halsbandparkieten

Landbouwschade door halsbandparkieten

Auteurs: Henk KloenJoost Lommen, L. van Drongelen, Adriaan Guldemond 

Augustus 2014

Halsbandparkieten breiden hun leefgebied uit naar het platteland en veroorzaken daar, nu nog incidenteel, schade op fruitteeltbedrijven. De halsbandparkiet heeft potentie om ook andere landbouwgewassen aan te tasten, waaronder boomteeltgewassen en maïs.

Lees en/of download het rapport: Landbouwschade door halsbandparkieten (pdf)

Lees en/of download het persbericht: Halsbandparkiet rukt op in de landbouw (pdf)

 


Rapport: Bezem door de middelenkast in de aardbeienteelt

CLM-rapport: Bezem door de middelenkast in de aardbeienteeltAuteurs: Peter Leendertse, Joost Lommen, Anneloes Visser

Juni 2014

Bezem door de middelenkast in de aardbeienteelt is uitgevoerd door CLM, in samenwerking met CLTV, Klep en ZLTO, in opdracht van Waterschap Brabantse Delta. Met als doel het verantwoord afvoeren van niet toegelaten bestrijdingsmiddelen in de gemeenten Zundert, Breda, Rucphen en Etten-Leur. Via de actie is ruim 700 kg bestrijdingsmiddel bij de gemeenten ingeleverd.

Lees en/of download het rapport: Bezem door de middelenkast in de aardbeienteelt (pdf)

Lees en/of download het persbericht: Ruim 700 kilo oude middelen afgevoerd via “Bezem door middelenkast” in West-Brabant (pdf)

 


Flyer: Tips tegen vogel- en wildschade in de boomteelt

Flyer: Tips tegen vogel- en wildschade in de boomteeltAuteurs: Joost Lommen, Henk Kloen
Vormgeving: Nicole Krassenberg

Juni 2014

In 2012 en 2013 hebben een aantal boomkwekers in Nederland ervaring opgedaan binnen het Praktijknetwerk ‘Vogels in de boomkwekerij’. Samen met  leveranciers van maatregelen, deskundigen van het Faunafonds, Cultus Agro Advies en CLM is kennis gedeeld. Nieuwe kennis is opgedaan met een aantal praktijkexperimenten. Geprobeerd is om de schade veroorzaakt door kraaiachtigen, lijsterachtigen, konijnen, hazen en reeën te voorkomen. In deze flyer staan een aantal praktische tips.

Lees en/of download de flyer: Tips tegen vogel- en wildschade in de boomteelt (pdf)


Rapport: Belang van bestuivers voor de Nederlandse fruit- en groenteteelt

Auteurs: Carin RougoorAdriaan Guldemond en Peter Leendertse

April 2014

Insecten zijn van belang voor de groente- en fruitteelt voor de bestuiving. Maar hoe groot is dat belang? CLM heeft in opdracht van Natuur & Milieu deze vraag beantwoord. Zonder bestuivers is in de fruitteelt in Nederland een directe productiedaling van bijna 200 miljoen euro per jaar te verwachten (50% van de totale fruitproductie). Voor de groenteteelt betekent dit een productiedaling van meer dan 500 miljoen euro per jaar (bijna 20% van de vollegrondsgroenteteelt en kasgroenteteelt gezamenlijk). De totale productiedaling komt daarmee op ruim 700 miljoen euro per jaar.

Lees en/of download het rapport: Belang van bestuivers voor de Nederlandse fruit- en groenteteelt (pdf)


Interview: Europees verbod op handel in invasieve exoten

Interview met Wouter van der Weijden

Verschenen in Tuin en Landschap, nr. 9, 11 april 2014, p. 6

Lees of download het interview: Europees verbod op handel in invasieve exoten (pdf)


CLM-rapport: Vogelwering door de krekelproefRapport: Vogelwering met het 'krekelsysteem'

Resultaten van de verkennende proef in de Conference perenteelt (2013)

Auteurs: Maks van den Bosch (stagair), Henk Kloen, Joost Lommen

Februari 2014

De proef is uitgevoerd door CLM, in opdracht van het Faunafonds. De schadetellingen zijn gedaan door een erkend taxateur. Het rapport is geschreven door stagiair Maks van den Bosch, student Toegepaste Biologie aan de HAS Den Bosch, onder begeleiding van Joost Lommen en Henk Kloen. De heer J. Keus heeft de krekels ontwikkeld en beschikbaar gesteld. Twee fruittelers, de heer De Kat Angelino en de heer Lutterveld uit Kesteren, zijn bereid gevonden mee te werken aan een proef op hun bedrijven. De heer Sloot heeft als taxateur een aantal tellingen verricht.

Lees en/of download het rapport: Vogelwering met het 'krekelsysteem'(pdf)


CLM-rapport: inventarisatie en beoordeling vogelwerende maatregelen in perenteeltRapport: Inventarisatie en beoordeling van vogelwerende maatregelen in perenteelt

Auteurs: Maks van den Bosch (stagair), Henk Kloen, Joost Lommen

Februari 2014

De deskstudie is uitgevoerd door CLM, in opdracht van het Faunafonds. Met als doel een inventarisatie en beoordeling van vogelwerende maatregelen in de Nederlandse Conference perenteelt. De internetsearch is uitgevoerd door Maks van den Bosch, student Toegepaste Biologie aan HAS Den Bosch,
onder begeleiding van Joost Lommen en Henk Kloen. Centraal stond de vraag welke vogelwerende maatregelen verkrijgbaar zijn en welke van deze maatregelen potentie hebben om de vogelschade in Conference peren te verminderen.

Lees en/of download het rapport: Inventarisatie en beoordeling van vogelwerende maatregelen in perenteelt (pdf)


CLM-rapport: Schadesoorten in de perenteeltRapport: Schadesoorten in de perenteelt

Detectietechnieken en -methodiek voor schade door vogels

Auteur: Paul Helmus (Student Plattelandsvernieuwing Hogeschool INHolland Delft), afstudeeropdracht, onder begeleiding van Henk Kloen

Januari 2014

Verkenning in opdracht van het Faunafonds, in de Conference perenteelt aangezien hier het gros van de schade plaats vindt. Om vast te stellen welke vogels schade veroorzaken in de conference peer zijn eerst verschillende detectietechnieken onderzocht. Het zenderen van kleine zangvogels is niet mogelijk en zinvol. DNA identificatie lijkt een mogelijke techniek, maar daarvoor is aanvullend onderzoek nodig. Cameravallen is de beste techniek om schadesoorten vast te leggen. De camera’s zijn toegepast bij conferencetelers in de omgeving van Culemborg, die in voorgaande jaren aanzienlijke schade hebben geleden door kleine zangvogels. Bij het onderzoek is lokvoer aangeboden in vorm van vogelzaad en rijpere conference peren (uit de koeling, van oogstjaar 2012). Dit verhoogde de trefkans op het vastleggen van het veroorzaken van schade door kleine zangvogels.

Lees en/of download het rapport: Schadesoorten in de perenteelt (pdf)


Column: Falende zelfregulering

Auteur: Wouter van der Weijden, directeur Stichting Centrum voor Landbouw en Milieu

Column verschenen in Boerderij Ambitie, mei 2014

Lees en/of download column: Falende zelfregulering (pdf)


Artikel: Kleine innovaties net zo belangrijk als grote

Auteur: Wouter van der Weijden, directeur Stichting Centrum voor Landbouw en Milieu

Artikel verschenen in De Molenaar, 2014

Lees en/of download het artikel: Kleine innovaties net zo belangrijk als grote (pdf)


Artikel: Geef boeren credits voor CO2-opslag in de bodem

Geef boeren credits voor CO2-opslag in bodem

Auteurs: Emiel Elferink en Wouter van der Weijden

Artikel verschenen in Vork (de opvolger van Spil), februari 2014

Lees en/of download het artikel: Geef boeren credits voor CO2-opslag in de bodem (pdf)

 


Rapport: Hagelnetten in de Nederlandse perenteelt

Effecten, toepasbaarheid en rendabiliteit

Auteur: Paul Helmus (Student Plattelandsvernieuwing Hogeschool INHolland Delft), afstudeer

opdracht, onder begeleiding van Henk Kloen

CLM-rapport: Hagelnetten in de Nederlandse perenteelt

Januari 2014

Door middel van een literatuurstudie en interviews met deskundigen in Nederland en Duitsland is vastgesteld wat de ervaringen en verwachtingen zijn met hagel- en vogelnetten in de Conference perenteelt. Ondanks lichte effecten van hagelnetten op Conference peren lijkt het mogelijk deze toe te passen zonder verlies van kwaliteit en opbrengst. Kristalnetten zijn het meest geschikt vanwege de doorlaatbaarheid van licht. Kleine zangvogels zullen waarschijnlijk bij toepassing van enkel hagelnetten alsnog schade toebrengen. Een combinatie met vogelnetten aan de zijkanten ter afsluiting zal vogelschade waarschijnlijk volledig voorkomen.

Lees en/of download het rapport: Hagelnetten in de Nederlandse perenteelt (pdf)


Rapport: Actief randenbeheer Flevoland 2013

Auteurs: Anneloes VisserErna van de Wal

Januari 2014

Deze rapportage geeft een beeld van de effecten van de randen in het vijfde en laatste projectjaar, evenals conclusies over de totale projectperiode 2009-2013.
Het beschrijft de resultaten van de tellingen van plaaginsecten en natuurlijke vijanden en het insecticidengebruik. Uit tellingen is gebleken dat hoe meer nuttige insecten zich in de rand bevinden, hoe meer er in het gewas voorkomen. Het gebruik van schadelijke breedwerkende insecticiden is met meer dan de helft afgenomen. 

Lees of download het rapport Actief randenbeheer Flevoland 2013 (pdf)


Voedsel, grondstoffen en geopolitiekVoedsel, grondstoffen en geopolitiek, rapportage aan het Platform Landbouw, Innovatie en Samenleving

Achtergrondrapport
De Europese Unie produceert meer dan genoeg voedsel voor de eigen bevolking. Die productie is afhankelijk van niet-vervangbare minerale grondstoffen zoals fosfaat, kalium, zink, seleen, molybdeen en borium. De EU heeft daarvan echter nauwelijks natuurlijke reserves en is dus sterk aangewezen op import. Deze import loopt risico’s als gevolg van geografische concentraties en geopolitieke veranderingen. De meeste genoemde grondstoffen zijn sterk geconcentreerd in een klein aantal landen. Kalium bijvoorbeeld is voor 81% geconcentreerd in twee landen en fosfaat zelfs voor 74% in één land: Marokko, inclusief de geannexeerde Westelijke Sahara.

Auteur: Eric Hees

Publicatiecode: 838, januari 2014

Download het achtergrondrapport Voedsel, grondstoffen en geopolitiek (pdf)

(Bestelinformatie: alleen digitaal beschikbaar)