Duurzame landbouw -
Gezond voedsel - Vitaal platteland

CLM is een onafhankelijk kennis- en adviesbureau op het gebied van
landbouw, voedsel, natuur en milieu.

Kruidenrijk gras is gezond voor de koe

Weblog van Henk KLoen, 25 mei 2016

Graslandrand met duizendblad, gezond voor het vee

Weilanden vol pinkster- en paardenbloemen vind je niet veel meer op boerenland. De hoogste opbrengst haalt een melkveehouder met puur gras, liefst Engels raaigras. Dat gras wordt rijk gemest en vier tot zes keer per jaar gemaaid. Gras groeit het snelst weer aan, de kruiden worden weg geconcurreerd.

Minder maaien = meer kruiden
In grasland dat minder vaak wordt gemaaid, en minder bemest, krijgen kruiden wel een kans. Dat zie je bijvoorbeeld langs de Grift, waar boeren natuurgrasland beheren voor Staatsbosbeheer. Dat kost de boer opbrengst, maar hij hoeft ook minder pacht voor deze gronden te betalen.

Natuurgrasland met gevarieerde grassen, kruipende boterbloem en rode klaverMeer voordelen van kruiden
Om andere reden krijgen boeren ook weer interesse in kruiden. Ten eerste vinden koeien het vaak lekker. Elke boer weet dat een koe graag even gras onder het draad door uit de slootkant eet. Kruiden kunnen de voeropname stimuleren. Kruidenriik gras is ook structuurrijker, en dat stimuleert de penswerking, de vertering dus. De parallel met menselijk voedsel is groot: wij kunnen ook beter volkorenbrood dan witbrood eten.

En zoals er geneeskrachtige kruiden voor mensen zijn, blijken die er ook voor koeien te zijn. Dat zijn deels kruiden die je nu in wegbermen ziet, maar die ook in grasland kunnen groeien:  duizendblad bevordert de vertering, rolklaver helpt tegen wormen, en smalle weegbree tegen uierontsteking. Misschien krijg je een zieke koe niet direct beter met een kruidenmengsel. Maar er zijn wel aanwijzingen dat veebedrijven met meer medicinale kruiden minder vaak antibiotica gebruiken.

Op extra vochtig natuurgrasland in het Binnenveld krijgt echte koekoeksbloem een kansEn dan zijn er ook kruiden die hoge gehaltes aan sporenelementen hebben. Gebrek hieraan kan de boer met toevoegingen aan het voer corrigeren, maar met een aantal kruiden in het gras hoeft dat minder snel. Zo bevat paardenbloem 2,5 x zo veel selenium en ijzer dan gras, en smalle weegbree bevat meer zink en calcium.

Alternatief voor verminderde grasopbrengst
Alle grasland kruidenrijk maken kost de boer nogal wat grasopbrengst. Maar als er wat paardenbloemen in staan, hoeft de boer ze niet direct weg te spuiten. Meer kans is er in randen van het grasland. Daar is het vaak wat natter, er komt wat minder mest terecht, de productie is hier al wat lager. Het gras groeit er minder hard en dat geeft kruiden meer kans. Zo kan de Food Valley gezonder én kruidenrijker worden.

Ook geplaatst als column (licht aangepast) in de Gelderlander, 25 mei 2016

Foto's zijn ook van Henk Kloen.