Verslag Demonstratiedag slootapparatuur

Op vrijdag 20 augustus 2004 hebben ruim 120 bezoekers op het Praktijkcentrum Zegveld kunnen aanschouwen op welke wijze slootschoon- en baggerapparatuur natuurvriendelijk ingezet kan worden. De maaikorf oogstte veel bewondering bij de bezoekers door de rustige manier van werken en de nette slootkanten.

CLM, CML en het Praktijkcentrum Zegveld organiseerden deze demonstratieochtend gezamenlijk in het kader van het Slootexperiment. In dit experiment testen 62 boeren in de westelijke veenweidegebieden op welke wijze het onderhoud van de sloot zo natuurvriendelijk mogelijk uitgevoerd kan worden. Ze zoeken hierbij naar een optimum tussen landbouwkundige inpasbaarheid en het effect op de planten en die-ren in de sloten. Het Slootexperiment is een initiatief van Natuurlijk Platteland West, de overkoepelende organisatie van de agrarische natuurverenigingen in West-Nederland, en wordt gefinancierd door de westelijke hoogheemraadschappen, provincie Zuid-Holland en het ministerie van LNV.

Tijdens de demonstratieochtend toonden loonwerkers vijf verschillende apparaten, te weten de slootbak, de baggerpomp, de hemos, de relatief nieuwe ecoreiniger en de maaikorf. Duidelijk te zien was hoe bij het baggeren de baggerpomp de slootkanten netjes groen laat, in tegenstelling tot de slootbak, en dat de agrariër er een extra mestgift aan over houdt. De baggerpomp is vooral effectief in de smallere sloten.
Voor het slootschonen werden eerst gelijktijdig de hemos en de ecoreiniger gedemonstreerd. De hemos is een veel gebruikt apparaat, door zijn lage kosten en snelle manier van werken. De ecoreiniger is een relatief nieuw alternatief, dat natuurvriendelijker te werk gaat. De kanten werden door de ecoreiniger groener gelaten. Wat betreft de kosten zijn beide apparaten vergelijkbaar. Voor beide apparaten geldt ook dat ze niet geschikt zijn om de hele sloot vanaf één zijde te schonen. Tot slot werden deze apparaten ook vergeleken met de maaikorf. Dit apparaat gaat langzamer te werk en is daardoor duurder in gebruik. Het resultaat is echter een groene slootkant en een mooi geschoonde sloot, daar waar de ecoreiniger en hemos nog plantenmateriaal lieten zitten. Een voordeel is ook dat de maaikorf werkelijk alleen plantenmateriaal mee omhoog neemt, terwijl de hemos en in mindere mate de ecoreiniger nog wel eens bagger of bodemmateriaal mee omhoog namen.

Door een grote regenbui moest demonstratie van de Spijlenbak vervallen en werd het programma binnen vervolgd met een discussie over de gedemonstreerde apparatuur. De deelnemers waren het er over eens dat voor slootschonen de maaikorf het beste resultaat lijkt te leveren, maar dat de resultaten van de verschillende apparaten ook sterk samenhangen met de bestuurder. Deelnemers van het Slootexperiment gaven al eerder aan dat goede communicatie nodig is tussen boer en loonwerker over het verwachte resultaat. Afsluitend aan de discussie deed Joop Verheul, bedrijfsleider van het praktijkcentrum Zegveld, nog een oproep aan de waterbeheerders om zich flexibeler op te stellen bij het schouwen van de sloten. Dit kan boeren de mogelijkheid geven sloten eens in de twee jaar te schonen en door een jaar rust de natuur te stimuleren.
Tot slot was er nog de gelegenheid om in de stal van het Praktijkcentrum in bakken te bekijken welke planten en dieren in de sloot leven en indicerend zijn voor de waterkwaliteit. Puntkroos en watermijten zijn een teken van betere waterkwaliteit, terwijl Bultkroos juist een wat mindere kwaliteit indiceert. Wa-terplanten, zoals Pijlkruid en Drijvend Fonteinkruid behoren ook juist deschonere sloten. En niet te vergeten, zo kenmerkend voor het veenweidegebied, Krabbescheer

Tips voor natuurvriendelijk slootbeheer in veenweidegebieden:

1. Het belangrijkste is: Sloten op diepte brengen (60 cm) met de baggerpomp (laat vaste bodem intact).
2. Slootschoningsmachines gebruiken om vegetatie te verwijderen, niet om bagger uit sloot te halen.
3. Binnensloten met voldoende diepte alleen schonen als er (te) veel vegetatie in de sloot(kant) groeit.
4. Bij binnensloten met voldoende diepte bij voorkeur gehele sloot vanaf één zijde schonen.
5. Schonen en baggeren zo laat mogelijk in het seizoen, bij voorkeur vanaf september.
6. Niet meebemesten van de sloten en slootkanten.

Deze dag werd mogelijk gemaakt door de financiers van het Slootexperiment, hoogheemraadschap de Stichtse Rijn-landen en de loonwerkers, die de apparatuur demonstreerden.